آمپول ویتامین B12 برای پیشگیری و درمان کمبود ویتامین B12 و کم‌خونی ناشی از کمبود آن استفاده می‌شود.
از جمله مواردی که ممکن است نیاز به تزریق B12 ایجاد کنند عبارت‌اند از:
- کم‌خونی پرنیشیوز (Pernicious anemia)
- کمبود B12 ناشی از اختلال جذب گوارشی
- برخی بیماری‌ها یا جراحی‌های دستگاه گوارش، از جمله گاسترکتومی
- برخی اختلالات جذب روده‌ای
- کمبود B12 در شرایطی که دریافت یا جذب خوراکی کافی نیست.
تزریق B12 همچنین می‌تواند برای درمان کمبود ویتامین B12 در افرادی که دچار علائم عصبی ناشی از کمبود هستند، طبق تشخیص پزشک استفاده شود. بنابراین برای تعیین ضرورت تزریق و روش مناسب درمان، مشورت با پزشک الزامی است.
- در صورت حساسیت به ویتامین B12 یا کبالت، مصرف تزریقی آن ممنوع است.
- واکنش‌های حساسیتی شدید، از جمله آنافیلاکسی، پس از تزریق ویتامین B12 گزارش شده است؛ بنابراین تزریق باید توسط فرد آموزش‌دیده انجام شود.
- در بیماران مبتلا به بیماری لبر (Leber’s disease)، سیانوکوبالامین می‌تواند باعث تشدید سریع و شدید آسیب عصب بینایی شود.
- در کم‌خونی مگالوبلاستیک شدید، شروع درمان می‌تواند در مواردی با کاهش پتاسیم خون همراه شود؛ در چنین شرایطی پایش پزشکی لازم است.
- برخی فرآورده‌های تزریقی حاوی بنزیل الکل هستند و برخی نیز حاوی آلومینیوم‌اند؛ بنابراین در نوزادان نارس و افراد مبتلا به اختلال عملکرد کلیه باید به ترکیبات فرآورده توجه شود.
- کمبود درمان‌نشده B12 می‌تواند به آسیب عصبی پایدار منجر شود؛ بنابراین استفاده خودسرانه از اسیدفولیک به جای B12 می‌تواند کم‌خونی را اصلاح کند ولی آسیب عصبی را برطرف نکند.
با توجه به موارد فوق، مصرف و تزریق ویتامین B12 باید با مشورت پزشک و بر اساس شرایط فرد انجام شود.
قبل از تزریق، پزشک باید در جریان موارد زیر باشد:
- سابقه حساسیت به ویتامین B12 یا کبالت
- ابتلا به بیماری لبر
- بیماری یا اختلال عملکرد کلیه
- بارداری یا شیردهی
- مصرف داروها یا مکمل‌های دیگر
- وجود علائم عصبی، کم‌خونی یا سابقه کمبود B12.
همچنین بهتر است علت کمبود B12 مشخص شود؛ زیرا در بعضی افراد، درمان بیماری زمینه‌ای یا اصلاح اختلال جذب نیز ضروری است.
پیش از تزریق ویتامین B12، مشورت با پزشک الزامی است تا ضرورت درمان و شرایط مناسب مصرف مشخص شود.
مقدار مصرف و فواصل تزریق به علت کمبود، شدت آن، وجود علائم عصبی و نوع B12 تزریقی بستگی دارد و یک دوز ثابت برای همه افراد وجود ندارد.
بنابراین مقدار مصرف و فواصل تزریق، حتما باید با مشورت پزشک تعیین شود و از مصرف یا تزریق خودسرانه پرهیز کنید.
عوارض احتمالی ویتامین B12 تزریقی عبارت‌اند از:
- درد، قرمزی یا ناراحتی محل تزریق
- خارش
- بثورات پوستی گذرا
- اسهال خفیف و گذرا
- احساس تورم در بدن
- در موارد نادر، واکنش حساسیتی شدید و آنافیلاکسی.
درمان کمبود شدید B12 ممکن است در شروع درمان با تغییرات متابولیک، از جمله کاهش پتاسیم خون همراه شود.
در صورت بروز تورم صورت یا گلو، تنگی نفس، افت فشار یا سایر علائم واکنش شدید حساسیتی، نیاز به مراقبت فوری پزشکی وجود دارد.
در صورت بروز عوارض یا علائم غیرمعمول، مشورت با پزشک الزامی است.
تداخلات دارویی B12 تزریقی نسبتاً محدود است، اما برخی داروها می‌توانند جذب یا وضعیت ویتامین B12 را تحت تأثیر قرار دهند.
از جمله:
- کلرامفنیکل: ممکن است پاسخ خونی به درمان B12 را کاهش دهد.
- برخی داروها می‌توانند در طولانی‌مدت باعث کاهش سطح B12 شوند؛ از جمله متفورمین و داروهای کاهش‌دهنده اسید معده، اگرچه این موضوع بیشتر به کمبود B12 مربوط است تا یک تداخل مستقیم با آمپول.
- مصرف اسیدفولیک به‌تنهایی در فرد مبتلا به کمبود B12 می‌تواند کم‌خونی را اصلاح کند ولی مانع پیشرفت آسیب عصبی ناشی از کمبود B12 نمی‌شود.
در صورت مصرف داروهای مزمن، بهتر است پیش از تزریق، پزشک یا داروساز از تمام داروها و مکمل‌های مصرفی مطلع باشد. بنابراین پیش از شروع تزریق، مشورت با پزشک یا داروساز الزامی است.
